xui giục
Định nghĩa
- Động từ:
- Khích lệ, thúc đẩy ai đó làm một việc gì đó (thường là việc không tốt hoặc có hại): "xui giục" chỉ hành động tác động đến người khác, khiến họ làm theo ý mình, đặc biệt là những hành động gây ra mâu thuẫn, tranh chấp hoặc hậu quả tiêu cực.
- Kích động, xúi dục: "xui giục" mang sắc thái tiêu cực, thường dùng để nói về việc một người cố tình khơi mào hoặc thúc đẩy người khác tham gia vào việc xấu.
Ví dụ sử dụng
- (Hắn ta thúc đẩy bạn bè xung đột nhằm thu lợi cho bản thân.)
- (Đừng để người ác ý khích lệ bạn làm việc không đúng.)
- (Người mẹ kích động con trai khởi kiện người hàng xóm.)
Các cách sử dụng nâng cao
"xui giục ly gián": thúc đẩy sự chia rẽ, gây mất đoàn kết giữa mọi người.
- Kẻ xấu thường dùng lời lẽ xui giục ly gián để phá hoại tình bạn. (Người ác ý dùng lời nói kích động gây chia rẽ để hủy hoại tình bạn.)
"xui giục gây án": khích lệ ai đó phạm tội.
- Hắn bị buộc tội xui giục gây án vì đã xúi giục thanh niên trộm cắp. (Hắn bị kết tội kích động phạm tội vì đã thúc đẩy thanh niên ăn trộm.)
Biến thể và từ gần giống
Xui nguyên giục bị (thành ngữ cổ): xúi giục cả hai bên kiện tụng nhau để hưởng lợi.
- Ông ta chuyên nghề xui nguyên giục bị, kiếm tiền từ những vụ tranh chấp. (Ông ta chuyên xúi giục hai bên kiện nhau để trục lợi.)
Xúi giục (động từ): đồng nghĩa với "xui giục", thường dùng phổ biến hơn.
- Kẻ lạ mặt xúi giục đám đông nổi loạn. (Người lạ kích động đám đông nổi dậy.)
Từ đồng nghĩa
Xúi bẩy: thúc đẩy ai đó làm việc xấu một cách tinh vi.
- Hắn xúi bẩy cô ấy nói dối để che giấu lỗi lầm. (Hắn khích lệ cô ấy nói dối để che đậy sai sót.)
Kích động: khơi dậy cảm xúc mạnh mẽ để thúc đẩy hành động.
- Bài phát biểu kích động quần chúng biểu tình. (Bài nói khơi dậy lòng người để họ biểu tình.)
Dụ dỗ: lôi kéo bằng lời hứa hẹn hoặc lợi ích.
- Hắn dụ dỗ trẻ em làm việc phi pháp. (Hắn lôi kéo trẻ em bằng lời hứa để chúng làm việc bất hợp pháp.)
Thành ngữ liên quan
- Xui nguyên giục bị: (như đã giải thích ở phần biến thể) — chỉ hành động xúi giục hai bên kiện tụng.
- Anh ta nổi tiếng là kẻ xui nguyên giục bị, gây ra bao nhiêu vụ kiện tụng trong làng. (Anh ta nổi tiếng là người xúi giục người khác kiện nhau, gây ra nhiều vụ tranh tụng.)